Uzaktan Çalışma Sözleşme ile Yapılabilecek

 I- Giriş:

      Bilindiği üzere uzaktan çalışmanın usul ve esaslarını düzenleyen yönetmelik, 10.03.2021 tarihli ve 31419 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmişti. Anılan yönetmelikle birlikte işçinin iş görme borcunu fabrika, büro, ofis, işyeri vb şekilde işverence sağlanmış çalışma alanlarının dışından da yerine getirebilmesine imkân tanınmıştı. Söz konusu yönetmelikte 25.09.2026 tarihinde yapılan değişiklikle uzaktan ve işyerinde çalışmanın birlikte de yapılabileceği düzenlenmiştir. Buna göre, İş görme ediminin bir kısmının işyerinde, bir kısmının uzaktan çalışma usulüyle yerine getirilmesi mümkün hale gelmiştir. Bu durumda işçinin işyerinde ve uzaktan çalışacağı günler ile çalışma saatleri iş sözleşmesinde belirlenir. Bu düzenleme yapılmamış olsa bile uzaktan ve işyerinde birlikte çalışmayı engelleyen açık bir mevzuat hükmü bulunmamaktaydı.

 II- Uzaktan Çalışmayı Düzenleyen İş Sözleşmelerinin Şekli

1- İş Sözleşmesinin Şekli

Uzaktan Çalışma Yönetmeliğinin 5.maddesine göre uzaktan çalışmaya ilişkin iş sözleşmeleri yazılı şekilde yapılır. Buna göre uzaktan ve işyerinden birlikte çalışmalarda da iş sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması gerekir.

2- İş Sözleşmesi İçeriğinde Bulunması Gereken Hususlar

İş sözleşmesinde; işin tanımı, yapılma şekli, işin süresi ve yeri, ücret ve ücretin ödenmesine ilişkin hususlar, işveren tarafından sağlanan iş araçları, ekipman ve bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler, işverenin işçiyle iletişim kurması ile genel ve özel çalışma şartlarına ilişkin hükümlerin yer alması gerekir.

3- Uzaktan ve İşyerinde Çalışmanın İş Sözleşmesinde Yer Alması

İşçi ve işveren tarafından düzenlenecek iş sözleşmesinde; iş görme ediminin hangi zaman diliminde ne kadar sürelik kısmının işyerinde ne kadar sürelik kısmının uzaktan yerine getirileceğinin belirtilmesi gerekiyor. Mevzuatta öngörülen sınırlamalara bağlı kalmak şartıyla taraflarca çalışma saatlerinde değişiklik yapılabilir. Fazla çalışma işverenin yazılı talebi üzerine, işçinin kabulü ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılabilecek.

İşçi ve işverenin uzaktan ve işyerinde çalışma iş sözleşmesinde, işin niteliğinden ve yürütümünden kaynaklanabilecek hususları ayrıntılı olarak belirtmeleri uygulamada oluşabilecek sorunların çözümüne olumlu katkı sağlayacaktır.

4- İşverenin İş Araçlarının ve Malzemenin Teminine İlişkin Yükümlülükleri

  Mal ve hizmet üretimi için gerekli malzeme ve iş araçlarının işveren tarafından sağlanması esastır. Ancak aksi sözleşme ile kararlaştırılabilir. 

    İş araçlarının işveren tarafından sağlanması halinde, teslim tarihi itibariyle, iş araçları listesi, işveren tarafından yazılı olarak işçiye teslim edilerek, çalışanın imzasını içeren bir nüshası özlük dosyasında saklanmalıdır. İş araçlarının listesi, iş sözleşmesi veya eki olarak düzenlenirse ayrıca yazılı belge düzenlenmesi gerekmez. Malzeme ve iş araçlarının kullanım esasları ile bakım ve onarım koşulları açık ve anlaşılır bir şekilde uzaktan çalışana bildirilir. 

   Ayrıca işveren, uzaktan çalışanların yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hususunda çalışanı bilgilendirmekle, gerekli eğitimi vermekle, sağlık gözetimini sağlamakla ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür.

III- Uzaktan Çalışmaya Veya İşyerinde Çalışmaya Geçişin Şartları

İş ilişkisi doğrudan uzaktan çalışma sözleşmesi ile kurulabilir veya hâlihazırda işyerinde çalışan işçinin iş sözleşmesi, işçinin ve işverenin anlaşması halinde, uzaktan çalışma sözleşmesine dönüştürülebilir.

İşçinin iş sözleşmesi uzaktan veya işyerinde çalışma şeklinde ise her iki sözleşmede uzaktan ve işyerinden şeklinde yeniden düzenlenebilir.

İşçinin, uzaktan ve işyerinde çalışma yapmak istediğini;
     -  Talep yazılı olarak yapılır.
     -  Talep işyerinde belirlenen usul doğrultusunda işverence değerlendirilir.
     -  Talep değerlendirilirken, işin ve işçinin niteliği gereği uzaktan çalışmaya uygunluğu ile işverence belirlenecek diğer kıstaslar kullanılır.

    Talebe ilişkin değerlendirme sonucunun otuz gün içinde işçiye bildirilmesi gerekir. Talebin işverence kabul edilmesi halinde Uzaktan Çalışma Yönetmeliğinin 5.maddesinde belirtilen hususlara uygun şekilde işçi ile sözleşme yapılır.

  Uzaktan ve işyerinde birlikte çalışmaya geçen işçi, tekrar işyerinde çalışma talebinde veya tamamen uzaktan çalışma talebinde bulunabilir. İşveren, söz konusu talebi öncelikli olarak değerlendirerek sonucunu işçiye bildirir.

  Uzaktan çalışmanın mevzuatta belirtilen zorlayıcı nedenlerle işyerinin tamamında veya bir bölümünde uygulanacak olması halinde uzaktan çalışmaya geçiş için işçinin talebi veya onayı aranmaz.

    IV- Uzaktan Çalışmanın Yapılamayacağı İşler

  Aşağıdaki işlerde Uzaktan Çalışma Yönetmeliğinin 13. maddesine göre uzaktan çalışma yapılamaz. Buna göre;

  - Tehlikeli kimyasal madde ve radyoaktif maddelerle çalışma, bu maddelerin işlenmesi veya söz konusu maddelerin atıkları ile çalışma, biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan çalışma işlemlerini içeren işlerde uzaktan çalışma yapılamaz.

   - Kamu kurum ve kuruluşlarınca ilgili mevzuatına göre hizmet alımı suretiyle gördürülen işler ile millî güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis veya hizmetlerden hangilerinde uzaktan çalışma yapılamayacağı birim, proje, tesis veya hizmetten sorumlu olan veya hizmeti alan kamu kurum ve kuruluşunca belirlenir.

       - Uzaktan çalışma yapılan işin, yönetmelikte belirtilen “uzaktan çalışmanın yapılamayacağı işlerden” olmaması ve ayrıca fiilen uzaktan çalışma yapmaya uygun olması gerekir. Bunun yanı sıra, çalışma tamamen uzaktan olabileceği gibi tarafların kısmen uzaktan çalışma, kısmen işyerinde çalışma şeklinde karma bir çalışma düzeni oluşturabileceği de mümkündür.

  Mal ve hizmet üretimi için gerekli malzeme ve iş araçlarının işveren tarafından sağlanması esastır. Ancak aksi sözleşme ile kararlaştırılabilir. 

   İş araçlarının işveren tarafından sağlanması halinde, teslim tarihi itibariyle, iş araçları listesi, işveren tarafından yazılı olarak işçiye teslim edilerek, çalışanın imzasını içeren bir nüshası özlük dosyasında saklanmalıdır. İş araçlarının listesi, iş sözleşmesi veya eki olarak düzenlenirse ayrıca yazılı belge düzenlenmesi gerekmez. Malzeme ve iş araçlarının kullanım esasları ile bakım ve onarım koşulları açık ve anlaşılır bir şekilde uzaktan çalışana bildirilir. 

İşverenlerin ve işçilerin herhangi bir sıkıntıyla karşılaşmamaları için Uzaktan Çalışma Yönetmeliğinde belirtilen hükümlere uygun bir şekilde gerekli işlemleri yapmaları gerektiğini özellikle belirtmek isterim.

Ahmet AĞAR
Sosyal Güvenlik Müşaviri   

Büklüm Sokak No: 9/4 Kavaklıdere- ANKARA

Tel: 0312- 4199369  Fax: 0312- 4199371

e-posta: [email protected]

Web : www.ahmetagar.com