İşten Ayrılan İşçinin Kullanmadığı Yıllık Ücretli İzinlerin Karşılığı    
                                                Ücret Ödenir      
            İş sözleşmesi hangi nedenle (istifa, işveren feshi, emeklilik vb.) sona ererse ersin, işçinin kullanmadığı hak edilmiş yıllık ücretli izin sürelerinin ücreti son brüt maaşı üzerinden ve gün sayısı ile çarpılarak iş çıkışında, izin ücreti olarak işçiye ödenmesi gerekir.
          Bu hak, iş sözleşmesi devam ederken talep edilemez; fesih anında otomatik olarak işçilerin para alacağına dönüşür.

Yıllık izin, işçinin dinlenme hakkından sayıldığından işçiye izin olarak kullandırılması gerekmektedir. Ancak işçiye izin kullandırılmadığı takdirde işçinin işten ayrılması durumunda, yıllık izin süresinin karşılığı para olarak ödenmektedir. Öte yandan yıllık izin, işçinin dinlenme hakkıdır ve iş sözleşmesi devam ettiği sürece kullanılması gerekir. Ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde (istifa, işten çıkarma vb.) kullanılmayan izin günlerinin ücreti işçiye ödenmesi gerekir.

         I-Yıllık Ücretli İzin Hakkı ve İzin Süreleri

        Yıllık ücretli izin Anayasada düzenlenen Çalışma Özgürlüğü ve Dinlenme

hakkından kaynaklanmaktadır. Yıllık ücretli izin süresi şu şekildedir.

4857 sayılı İş Kanunu’na göre, işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere Yıllık Ücretli İzin verilir.

Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.

Niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara bu Kanunun yıllık ücretli izinlere ilişkin hükümleri uygulanmaz.

İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;

a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara 14 günden,

b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara 20 günden,

c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara 26 günden,

Az olamaz. Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır.

Ancak 18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamaz.

          Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Yani, izin süresine ilave edilir.

Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez. Ancak tarafların anlaşması ile bir bölümü 10 günden az olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir.

Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirmek olan işçilere, istemeleri ve bu durumu belgelemeleri şartıyla gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreler için işveren tarafından toplam 4 güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır.

II-İşten Ayrılan İşçilerin Kullanmadıkları Yıllık İzin Ücretlerinin
             Ödenmesi

            İşçilerin hak etmiş oldukları yıllık izinlerini hak etme tarihinden itibaren en geç bir yıl içerisinde kullanmaları gerekiyor. Yıllık ücretli izinleri işverenlerin kullandırmamaları ve yıllık ücretli izin Yönetmeliği hükümlerine aykırı davranmaları durumunda, 4857 sayılı İş Kanunu’na göre her işçi için 2026 yılında 4.815,00TL idari para cezası uygulanır. Bu cezalar her yıl yeniden değerleme oranına göre artırılır. Ancak işçinin hak edipte kullanmadığı izin hakları yanmaz. Çalıştığı süre içerisinde izinler işçiye kullandırılmaz ise işçi işten ayrıldıktan/çıkarıldıktan sonra hak edip kullanmadıkları yıllık iznin ücretini talep edebilir ve işveren tarafından, işçinin kullanmadığı/ kullandırılmadığı yıllık ücretli izinlerine ait ücretinin ödenmesi kanunun amir hükmüdür.

          III- İşten Ayrılan İşçilerin Yıllık İzin Ücretinden Yapılacak SGK Primi ve
             Vergiler
            5510 sayılı Kanun’un 80 inci maddesindeki düzenlemeye göre yıllık izin ücreti sigorta primi yönünden istisna kapsamında değildir. Yıllık izin ücreti iş sözleşmesinin sona erdiği anda geçerli olan, izin ücretinin fesih tarihindeki prime esas kazançlar dikkate alınarak ve tavan esası gözetilerek, yıllık ücretli izin süresi için ödenecek ücretler üzerinden iş kazaları ile meslek hastalıkları primleri hariç, diğer sigorta primlerinin, işçi ve işveren hisselerinin tamamı ödenmesi gerekir.

Ayrıca yıllık izin ücretinin tutarı yürürlükte olan yasal asgari ücret miktarının üzerinde ise vergi mevzuatına göre  %15 gelir vergisi(vergi dilimleri dikkate alınarak) ve %0,759 damga vergisi kesilmesi gerekir.

İşçiye ödenecek yıllık ücretli izin ücreti SGK’ya bildirilir. İşten çıkışın yapıldığı ayın Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile kazanç hanesine eklenerek beyan edilir. Ancak sigorta prim gün sayısına eklenmez

IV-İşten Ayrılan İşçinin Yıllık İzin Ücretini Talep Etme Süreci 

           4857 sayılı İş Kanunu’nun 59.maddesine göre işyerinden ayrılmadan önce hak edip de kullanmadığı izinleri olan işçiler, işyerinden ayrıldıktan sonra işyerinde kullanmamış oldukları bütün izinlerin ücretini işverenden talep edebilirler. İş kanunu ve diğer kanunlarda belirtilen ücret alacaklarından farklı olarak yıllık izin ücreti alacağında zamanaşımı süresi iş sözleşmesinin feshedildiği tarihten itibaren işlemeye başlamaktadır. İzin alacağında da zaman aşımı süresi beş yıldır.   

          V-İşten Ayrılan İşçilerin İzin Ücretlerinin Ödenmesi İçin Başvuru
            Yolları

            İşten ayrılan/çıkarılan işçiler yıllık ücretli izinlerini çalışırken kullanmamışlarsa hak edipte kullanmadıkları izinlerin parasını almak için doğrudan adli makamlara başvurabilirler. Burada süreç, önce arabulucuya başvurma, arabulucuda anlaşma sağlanmazsa iş mahkemesine başvurma şeklinde işlemektedir. 

            VI- Sonuç Olarak
            İş sözleşmesi hangi nedenle (istifa, işveren feshi, emeklilik vb.) sona ererse ersin, işçinin kullanmadığı hak etmiş yıllık ücretli izin sürelerinin ücreti son brüt maaşı üzerinden ve gün sayısı ile çarpılarak iş çıkışında, izin ücreti olarak işçiye ödenmesi gerekir.
          Bu hak, iş sözleşmesi devam ederken talep edilemez; fesih anında otomatik olarak işçilerin para alacağına dönüşür.

Yıllık izin, işçinin dinlenme hakkından sayıldığından işçiye izin olarak kullandırılması gerekmektedir. Ancak işçiye izin kullandırılmadığı takdirde işçinin işten ayrılması durumunda, yıllık izin süresinin karşılığı para olarak ödenmektedir.

İşverenlerin, idari para cezaları ile karşılaşmamaları için çalıştırdıkları işçilerin hak ettikleri yıllık ücretli izinlerini İş Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre kullandırmaları gerektiğini özellikle belirtmek isterim.

Ahmet AĞAR
Sosyal Güvenlik Müşaviri                             

Büklüm Sokak No: 9/4 Kavaklıdere- ANKARA

Tel: 0312- 4199369  Fax: 0312- 4199371

e-posta: [email protected]

Web : www.ahmetagar.com